Jedną z rzeczy, o które w razie kryzysu najtrudniej, jest bezpieczna woda do picia. Jednocześnie na co dzień mamy ją niemal za darmo, prosto z kranu.
Bardzo korzystne jest zatem przygotowanie zapasu wody pitnej w domu lub mieszkaniu. Im większy, tym później musimy dostarczyć wodę w wiadrach do do domu i skorzystać z filtra do wody w celu jej uzdatnienia.
W tym artykule odpowiemy sobie na pytanie: w czym i jak przechowywać wodę pitną oraz jak zarządzać tym zapasem.
Przeczytanie tego poradnika nie sprawi jeszcze, że będziesz mieć zapewnioną wodę na wypadek awarii. Trzeba policzyć zapotrzebowanie swojej rodziny, zdecydować, jak duży zapas chcesz zgromadzić, wybrać odpowiednie pojemniki i znaleźć na nie miejsce. Trzeba ten zapas rzeczywiście przygotować, a później pamiętać o jego rotacji. Warto też zawczasu ustalić, skąd weźmiesz kolejną wodę, gdy zapas zacznie się kończyć, jak dostarczysz ją do domu i czym ją uzdatnisz.
I dokładnie na tym polega różnica między "wiem, jak przygotować się na kryzys" a "jestem na niego przygotowany".
24 września w ramach naszej społeczności na Patronite rusza program szkoleniowy "Gotowi w 360 dni", w którym krok po kroku będziemy budować odporność rodziny na różnego rodzaju sytuacje awaryjne. Nie przygotowujemy się na jeden konkretny scenariusz katastrofy. Zamiast tego zajmujemy się kolejnymi obszarami, które pozwolą rodzinie funkcjonować również wtedy, gdy przestają działać usługi i rozwiązania, z których korzystamy na co dzień.
Jednym z takich fundamentów jest właśnie zapas wody oraz możliwość pozyskania i uzdatnienia większych ilości. Ale w programie nie poprzestajemy na teorii. Kolejnym lekcjom towarzyszą konkretne zadania do wykonania, dzięki którym przygotowania przestają być listą rzeczy do zrobienia kiedyś, a krok po kroku zaczynają tworzyć działający system przygotowania całej rodziny. Zapisz się na listę oczekujących na uruchomienie programu szkoleniowego!
Zacznijmy od najogólniejszych zasad przechowywania i magazynowania wody pitnej. Woda, gdy ją przechowujemy, sama z siebie się nie psuje. To przecież stabilny związek chemiczny. Może jednak ulec wtórnemu zanieczyszczeniu, albo obecne w niej życie biologiczne może się (w sprzyjających warunkach) rozwijać. Aby tego uniknąć, warto pamiętac o kilku ogólnych regułach.
Po pierwsze, należy zadbać o to, by woda była zdatna do picia. Przechowujemy wyłącznie wodę uzdatnioną, bezpieczną mikrobiologicznie.
Po drugie, należy przechowywać wodę w pojemnikach wykonanych z odpowiednich, bezpiecznych materiałów. Nie chcemy, aby do wody uwalniały się jakieś związki chemiczne z materiału, z którego wykonano pojemnik.
Po trzecie, należy zadbać o czystość pojemnika. Jest to istotne zwłaszcza wtedy, jeśli nie kupujemy nowego pojemnika do przechowywania czystej wody, tylko np. beczkę, w której transportowano przez pół świata koncentrat soku.
Po czwarte, istotne są też warunki przechowywania. Z oczywistych względów nie chcemy dopuścić do zamarzania wody. Nie chcemy także trzymać jej w jasnym lub przezroczystym pojemniku na słońcu, bo to może sprzyjać rozwojowi glonów w wodzie. Optymalne warunki przechowywania wody pitnej to ciemne, chłodne miejsce, z dala od bezpośredniego światła słonecznego.
Oczywiście może się wydawać, że najlepsze będą pojemniki szklane i wiele osób preferuje przechowywanie wody pitnej na przykład w dużych słoikach. Szkło rzeczywiście jest jednym z najbezpieczniejszych materiałów, bo jedyne miejsce, w którym pojawiają się tworzywa sztuczne, to ich zakrętka. Jeśli słoika nie postawimy do góry nogami, woda będzie mieć kontakt tylko ze szkłem.
Wady słoików są oczywiste:
są ciężkie,
łatwo ulegają uszkodzeniom,
zakrętki czasem rdzewieją,
przechowywanie dużych ilości wody w słoikach jest możliwe, ale utrudnione, jeśli nie korzystamy z identycznych słoików, ze względu na zagospodarowanie przestrzeni na regale czy półce,
nie chronią przed promieniowaniem słonecznym, co zazwyczaj nie jest kłopotem, jeśli trzymamy je w ciemnym miejscu.
Nie brak osób, dla których najlepszym wyborem będą pojemniki ze stali nierdzewnej. I rzeczywiście, w przemyśle spożywczym to świetne rozwiązanie, ale dla domowego zapasu wody... trudniejsze do wdrożenia. Chyba, że ktoś po prostu kupi sobie duży zasobnik do przechowywania wody pitnej i włączy go do domowej instalacji.
Rozwiązaniem kompromisowym są zbiorniki z tworzywa sztucznego. Naszym zdaniem najlepsze pod tym kątem są pojemniki z polietylenu (HDPE), dopuszczonego do kontaktu z produktami spożywczymi. Pojemniki z tego tworzywa marki Sagan Aquabrick mamy w ofercie naszego sklepu (choć aktualnie razem z europejskim dystrybutorem czekamy na dostawę).
Wiele osób wykorzystuje również do robienia zapasu wody butelki PET po napojach albo wodzie mineralnej. To nie jest złe rozwiązanie, choć PET nie jest najlepszym tworzywem. Autor tego artykułu sam ma część domowego zapasu wody właśnie w takich butelkach i po prostu regularnie ją wymienia (o czym będzie też troszkę później).
Kryterium wyboru pojemnika może być także wygoda jego użycia. Butelki PET są bardzo wygodne, bo łatwo się z nich wodę nalewa. Z drugiej strony łatwiej trzymać zapas wody w dwustulitrowej beczce, ale trudno się ją przemieszcza i trzeba mieć jakąś metodę na zaczerpnięcie z niej wody. Pojemniki Aquabrick są sensownym kompromisem, bo są duże i dają się ustawiać w stabilne stosy, a jednocześnie są dość portatywne i da się do nich dokupić zakrętkę z kranem ułatwiającą nalewanie.
Co jest zatem ważne przy wyborze pojemnika? Żeby nie uwalniał do wody szkodliwych substancji (np. BPA, bisfenolu A), żeby zapewniał szczelność i uniemożliwiał wtórne zanieczyszczenie wody i zeby nie wpływał na smak wody. Czyli tworzywa sztuczne muszą być wolne od BPA.
Choć teoretycznie woda kranowa przechowywana w odpowiedni sposób (m.in. w zacienionym miejscu) mogłaby być magazynowana dowolnie długo, to rekomendujemy wymianę wody raz na jakiś czas. Sensownym okresem wymiany wody będzie robić to raz w roku. Częstsze wymiany będą kłopotliwe.
Ważne jest, by regularnie wymieniać zwłaszcza wodę z butelek PET.
Wymienianą wodę można użyć do spłukania w toalecie, kąpieli w wannie, umycia podłogi albo podlania roślin.
Pusty pojemnik po prostu napełniamy zimną wodą z kranu, szczelnie zamykamy i ustawiamy z powrotem w zaciemnionym miejscu, gdzie nie będzie oddziaływać na niego wysoka temperatura.
Wody z zapasu, nawet po długim czasie, teoretycznie nie trzeba już uzdatniać -- jeśli napełniliśmy pojemnik wodą bezpieczną i nie uległa wtórnemu zanieczyszczeniu. Jeśli jednak mamy jakiekolwiek wątpliwości co do jej niezdatności do spożycia, na przykład zauważyliśmy zmiany w jej smaku, woda jest mętna, albo zmienił się jej zapach, traktujmy ją tak samo, jak wodę nieuzdatnioną.
Oczywiście taką wodą można spłukać zawartość toalety, ale do picia i innych celów spożywczych należy ją uzdatnić. Rekomendowalibyśmy użycie w takich warunkach filtra LifeStraw Peak Solo z przystawką z wkładem węglowym. To najtańsze rozwiązanie z oferty naszego sklepu, które pozwala wygodnie usunąć zanieczyszczenia biologiczne (np. bakterie) i zmniejszyć ilość zanieczyszczeń chemicznych.
Nie brak opinii, że tworzywo to uwalnia do wody cząstki mikroplastiku i związki chemiczne, które mogą mieć negatywny wpływ na zdrowie. Jeśli jednak wodę przy okazji wymiany zużywamy do innych celów niż spożywcze, nie ma to znaczenia.
Część osób jest zdania, że to dyskwalifikuje pojemniki PET, ale osobiście jestem zdania, że to nie ma aż tak dużego znaczenia przy budowie zapasu na trudne czasy. Nawet jeśli te butelki PET rzeczywiście uwolnią jakieś niezbyt zdrowe związki chemiczne do wody, to i tak użyjemy jej tylko w kryzysie. Czyli w momencie, gdy lepiej pić wodę z niezbyt zdrowym związkiem chemicznym, niż nieuzdatnioną, która zabije po kilku dniach.
No i wreszcie trzeba pamiętać, że w kryzysie będziemy potrzebować uzdatnionej wody sporo nie tylko do picia i przygotowywania posiłków. Przyda się do umycia ciała, naczyń, warzyw przed zrobieniem z nich obiadu, czy nawet do prania. Mając ograniczony budżet możemy wtedy zrobić z lepszych (droższych) pojemników zapas wody do picia i przygotowywania posiłków, a w PETach trzymać wodę do innych celów (np. mycia ciała -- na ten cel przecież idą ogromne ilości wody).
Sensowne minimum to 5 litrów wody pitnej na osobę na dzień. To zapewni odpowiednią ilość do picia i przygotowywania posiłków oraz minimum wody do innych celów (np. higieny). Zbieranie wody po myciu pozwoli zaś spłukać zawartość w toalecie.
Lepsze minimum to 10 litrów wody pitnej na osobę na dzień. Zapas na tydzień w takiej ilości pozwoli wygospodarować pewną ilość wody np. na pranie odzieży.
No cóz, odpowiedź może być tylko jedna: im większy zapas wody, tym lepiej. Ale jeśli ktoś z czytających osób zastanawia się, jakie jest minimum, to naszym zdaniem: 3 dni.
Sensowne minimum to więc 30 litrów wody na osobę.
Tak, jeśli tylko jest to wygodne. Proszę jednak pamiętać, że w ten sposób zanieczyszczamy wodę florą bakteryjną z naszych ust. Dobrze, by każdy miał własny pojemnik i by wypijać z niego wodę szybko (zanim bakterie skolonizują pojemnik). Po opróżnieniu i przed ponownym napełnieniem trzeba pojemnik umyć, a najlepiej zdezynfekować.
W zasadzie dowolnie długo, o ile była odpowiednio przechowywana.
Jeśli woda pochodzi z miejskiego wodociągu, a więc jest już chlorowana, nie ma potrzeby dodawania do niej dodatkowo chloru.
Jeśli woda pochodzi z własnego ujęcia, dodanie do niej preparatu do konserwacji może być wskazane. W takich przypadkach rekomendowalibyśmy dodawanie preparatu z chlorem.
Prawidłowo przechowywana, bezpieczna woda nie wymaga ponownego uzdatniania, ale w razie wątpliwości traktujemy ją jak wodę potencjalnie niezdatną do spożycia. Przegotowanie unieszkodliwi zanieczyszczenia biologiczne.
Łatwo jest pozyskać pojemniki po płynie do prania, płynie chłodniczym albo płynie do spryskiwaczy. Czy nadają się do przechowywania wody? Owszem, ale należy w nich przechowywać tylko wodę do celów takich, jak np. spłukiwanie w toalecie.
W przypadku innych celów -- to już trzeba każdorazowo to przeanalizować. Pojemnik po płynie do prania po wypłukaniu może nadawać sie do przechowywania wody do mycia ciała. Ale nie używałbym w tym celu pojemnika po płynie chłodniczym.
W piwnicy i garażu -- jak najbardziej, o ile nie ma tam ryzyka zamarzania.
Na balkonie -- tak średnio bym powiedział. Nie dość, że woda tam będzie narażona na zamarzanie, to też będzie poddawana dużym wahaniom temperatur.
I nie, zaizolowanie tej wody styropianem nie wystarczy.
Na smak wody wpływa wiele czynników, na przykład rozpuszczenie w niej tlenu. Jeśli woda będzie długo przechowywana, tlen może się z wody uwolnić.
Raczej zakładałbym jednak, że dziwny smak wody oznacza konieczność jej uzdatnienia. W razie wątpliwości lepiej być po bezpiecznej stronie.
Niekoniecznie. Duży zbiornik świetnie wykorzystuje przestrzeń, ale po napełnieniu praktycznie przestaje być mobilny. Uszkodzenie lub zanieczyszczenie jednego zbiornika oznacza też utratę większej części zapasu. A wyciek 200 litrów wody będzie kłopotem!
Można wymienić przestrzeń pod łóżkiem, dno szafy, schowek na pawlaczu, piwnicę. Warto pamiętać o tym, by cały zapas nie był przechowywany w jednym miejscu.
